Do najbardziej znanych motylkowatych roślin zielnych należą groch i koniczyna.

Swoim zasięgiem bobowate obejmują tropiki (najliczniejsza reprezentacja) oraz strefę umiarkowaną. W klimacie umiarkowanym są to przede wszystkim rośliny zielne, takie jak groch (Pisum), fasola (Phaseolus), koniczyna (Trifolium), łubin (Lupinus) czy bób (Vicia), w tropikach natomiast występują ponadto liczne drzewa, krzewy i pnącza. Rośliny motylkowate mają pierwszorzędne znaczenie w gospodarce żywnościowej świata. W Polsce nie występuje naturalnie żadne drzewo należące do rodziny bobowatych, a najbardziej rozpowszechnionym obcym gatunkiem jest tu zdecydowanie robinia akacjowa (Robinia pseudoacacia) - drzewo sprowadzone do Europy z Ameryki Północnej, bardzo już zadomowione na naszym kontynencie. Znacznie rzadziej można u nas spotkać glediczję trójcierniową (Gleditschia triacanthos; jest to także drzewo pochodzące z Ameryki Północnej) oraz pochodzącego z południowej Europy złotokapa zwyczajnego (Laburnum anagyroides). Do najbardziej znanych motylkowatych drzew rosnących w tropikach należą niewątpliwie akacje (Acacia) - rodzaj ten obejmuje ok. 1500 gatunków! (Nie należy go mylić z zadomowioną u nas robinią akacjową - Robinia pseudoacacia).

Przylistki bobowatych są często przekształcone w ostre ciernie lub czepne wąsy.

Liście bobowatych są z reguły skrętoległe. Mają one bardzo zróżnicowany kształt: od (często wielokrotnie) pierzasto złożonych (najczęstszy przypadek - np. robinia, perełkowiec, glediczja, karagana), poprzez trójlistkowe (np. koniczyna, złotokap) i dłoniasto złożone (np. łubin) aż do pojedynczych (rzadko - np. judaszowiec). Liście posiadają przylistki, które u wielu gatunków są w różny sposób przekształcone, np. w ciernie (np. robinia akacjowa, glediczja trójcierniowa) czy wąsy (np. groch, wyka). U roślin drzewiastych liście zwykle opadają na zimę. Obupłciowe kwiaty motylkowatych są najczęściej owadopylne (często też miododajne - np. robinia, glediczja), rzadziej samopylne (np. groch, łubin). Mają one przeważnie grzbiecistą budowę (zróżnicowane na łodeczkę, żagielek i skrzydełka) i są zebrane w groniaste kwiatostany. Owocem jest suchy, wielonasienny strąk pękający dwoma szwami (rzadziej niepękający - np. glediczja, perełkowiec). Sztucznie hodowane odmiany mogą posiadać zmięśniałą owocnię (np. fasolka szparagowa).