Jak już wyżej wspomniano, sosnowate to przede wszystkim duże, typowo zbudowane¹⁾ drzewa iglaste. Dodatkowo rodzina zawiera pewną stosunkowo niewielką liczbę krzewów iglastych. Drzewa osiągają od kilku do nawet ponad 100 m wysokości. Ich pokrój jest najczęściej zdecydowanie bardziej regularny niż w przypadku drzew liściastych: prosty i niezbyt gruby w stosunku do wysokości, widoczny aż do samego wierzchołka pień jest otoczony przez regularne okółki dość cienkich konarów. Długość konarów maleje ze wzrostem wysokości, dzięki czemu korona przybiera charakterystyczny dla drzew iglastych, stożkowaty kształt.
____________________________________________
1) Przez "typowe" rozumiemy tu drzewa i krzewy posiadające liście w formie klasycznych szpilek, nie zaś łusek (łuskowate liście występują głównie u cyprysowców).

Skrętoległe liście sosnowatych posiadają formę typowych szpilek. Wyrastają one pojedynczo (np. świerk, jodła, daglezja) lub są zebrane w pęczki po kilka (np. sosna) do kilkudziesięciu (np. modrzew) sztuk. Czasami oba te warianty występują równocześnie, np. u modrzewia igły na długopędach są pojedyncze i ustawione skrętolegle, podczas gdy na krótkopędach są one zebrane w pęczki po kilkadziesiąt sztuk. Ustawienie igieł na długopędach jest przeważnie spiralne (promieniste) lub grzebieniaste, rzadziej okółkowe. U prawie wszystkich gatunków igły są zimotrwałe; wyjątki takie jak modrzew czy modrzewnik zdarzają się rzadko. Jako rośliny wchodzące w skład klasy iglastych, sosnowate są prawie wyłącznie roślinami jednopiennymi o kwiatach rozdzielnopłciowych i wiatropylnych. Kwiaty męskie tworzą niewielkie (0.5-6cm), kotkowate kwiatostany (szyszeczki), które po wyczerpaniu pyłku opadają. Żeńskie szyszeczki są większe od męskich i składają się z łusek nasiennych, z których każda stanowi pojedynczy kwiat żeński i zawiera na swojej powierzchni dwa zalążki. Po zapyleniu łuski szyszeczek rozrastają się i twardnieją. W ten sposób tworzą się szyszki będące odpowiednikami owoców, których sosnowate, jako rośliny nagonasienne, nie tworzą. Dojrzałe szyszki otwierają się (często dopiero po kilku latach) i uwalniają małe, oskrzydlone nasiona. U sosnowatych szyszki są wyjątkowo duże; ich długość wynosi najczęściej od kilku do dwudziestu kilku cm, ale u niektórych gatunków może ona osiągać nawet 60cm! Kształt szyszek jest zazwyczaj cylindryczny lub jajowaty, a ich liczne, zdrewniałe, ustawione spiralnie łuski zachodzą na siebie dachówkowato. Każda łuska nasienna zawiera na swojej powierzchni dwa oskrzydlone nasiona, które u ogromnej większości gatunków są rozsiewane przez wiatr, choć sporadycznie występują też gatunki o dużych, nieoskrzydlonych nasionach roznoszonych przez ptaki (np. sosna pinia). Obok łusek nasiennych w szyszkach występują także łuski wspierające. Zwykle są one cieńsze i krótsze (niewidoczne spod łusek nasiennych), choć czasami mogą być też dłuższe (np. u daglezji oraz niektórych jodeł i modrzewi). Drewno (często także liście i kora) sosnowatych zawiera najczęściej przewody żywiczne (brak ich m.in. w drewnie jodły).